Bulimia- czym jest? Spojrzenie dietetyka

Bulimia- czym jest? Spojrzenie dietetyka

Bulimia- czym jest?

Bulimia nervosa, zwana także żarłocznością psychiczną, dopiero po 1980 roku została uznana za osobną jednostkę chorobową. Wcześniej była uznawana za formę jadłowstrętu psychicznego (anoreksji). Odsetek osób chorujących na bulimię to 1-3%, a postaci subklinicznej nawet 8%.

Najczęściej chorują osoby pomiędzy 16-25 rokiem życia. Kobiety 10 razy częściej niż mężczyźni. Wśród chorych na bulimię nervosa obserwuje się cechy osobowości chwiejnej emocjonalnie (z pogranicza borderline). Osoby charakteryzują się impulsywnością, większą skłonnością do uzależnień, samookaleczania się i prób samobójczych. Dużo częściej obserwuje się dysfunkcje funkcjonowania rodziny- rozwody, przemoc (fizyczną, psychiczną lub seksualną), uzależnienia.

Jak wygląda przebieg bulimii?

Żeby lepiej Wam to zobrazować, weźmy na przykład Magdę (dobór imienia jest losowy i mam nadzieję, że nikogo nim nie uraziłyśmy- prosimy nie brać tego personalnie!). Zbliża się wiosna i Magda postanawia rozpocząć próbę redukcji masy ciała. Dołącza do dedykowanej odchudzaniu grupy na popularnym serwisie internetowym. Dostała parę rad i postanawia ograniczyć ilość przyjmowanego jedzenia, w tym pokarmów wysokoenergetycznych, nazywanych przez dziewczyny z grupy „złymi” i „tuczącymi”.

Pierwszy dzień przebiegł cudownie i Magda czuję duże poczucie sprawczości, jednak bardzo szybko w jej głowie zaczynają pojawiać się natrętne myśli o jedzeniu, uczuciu głodu. Magda nie potrafi nad nimi zapanować i zaczyna się objadać (napad objadania się). Zamyka się w samotności i w swojej tajemniczej szafce. Wyciąga ulubione przysmaki- te, które są według niej zabronione na diecie. Na pierwszy ogień idzie paczka chipsów, ser, ulubiona czekolada.

Magda powoli czuję uczucie dyskomfortu w brzuchu, jednak jeszcze widzi swoje ulubione krakersy i .. nagle słyszy otwieranie się drzwi wejściowych. To mama Magdy. Właśnie wróciła z pracy. Magda szybko sprząta papierki. Nie chce, żeby ktokolwiek dowiedział się o chwili potknięcia.

Jak czuje się Magda?

Magda czuję, że uczta w samotności oddala ją od wymarzonych efektów, a przybliża do otyłości. Czuję wielki wstyd, rozpacz i poczucie winy. Może to wszystko pozbawione jest sensu? Wpada na pomysł- przecież może jakoś temu zaradzić. Po cichu udaje się do łazienki i próbuję wywołać wymioty (zachowania kompensacyjne). Nie jest to takie proste, jak jej się wydawało, jednak internet znów jest pomocny (środki przeczyszczające, leki moczopędne, lewatywy, hormony tarczycy, a przy niepowodzeniu głodówki bądź bardzo intensywna aktywność fizyczna. Udaje jej się.

Czuję natychmiastową ulgę. Postanawia, że od jutra będzie trzymała dietę na 100%. Jednak sytuacja powtarza się wiele razy. Za każdym razem wymioty przychodzą jej łatwiej. Magda coraz częściej kłóci się z rodzicami. Zamiast wychodzić ze znajomymi zostaje w domu. Nie może zapanować nad huśtawką swoich nastroju uzależnionych od własnego postrzegania siebie. Znajduje coś, co pomaga jej zapomnieć o uczuciu głodu- papierosy. Bardzo szybko stają się jej kolejnym nałogiem.

Po paru miesiącach sylwetka Magdy diametralnie się zmienia. Magda ma znaczną niedowagę, co bardzo ją cieszy (wynik typu objadająco-przeczyszczającego jadłowstrętu psychicznego).

Kryteria diagnostyczne

Bulimia posiada kilka kwalifikacji (ICD-10, DSM-5). W przypadku bulimii niezbędne jest występowanie epizodów przejadania co najmniej 1-2 razy w tygodniu przez 3 miesiące. Konieczne jest także występowanie zachowań kompensacyjnych (wymioty, przeczyszczanie, głodówka, intensywna aktywność fizyczna).

bulimia

Ciężkość zaburzeń na podstawie częstości występowania epizodów kompensacyjnych:

  • Łagodne 1-3 razy w tygodniu,
  • Umiarkowane 4-7 razy w tygodniu,
  • Ciężkie 8-13 razy w tygodniu,
  • Bardzo ciężkie > 14 epizodów w tygodniu.

Powikłania somatyczne bulimii

  • Zaburzenia elektrolitowe, których część może zagrażać życiu,
  • Zasadowica metaboliczna,
  • Kwasica,
  • Erozja szkliwa i próchnica poprzez prowokowanie wymiotów,
  • Ból i zaczerwienienie gardła, chrypka, zapalenie błony śluzowej żołądka i przełyku, refluks żołądkowo- przełykowy.
  • Niedrożność porażenna jelit (nadużywanie środków przeczyszczających),
  • Bardzo rzadko zespół Mallory’ego – Weissa (nagłe pękniecie przełyku i żołądka),
  • Powiększenie ślinianek przyusznych,
  • Blizny na grzbietowej powierzchni palców dłoni (objaw Russela), gdy chorzy prowokują objaw wymiotny przy użyciu palców dłoni.

Jak możemy pomóc Magdzie?

Przede wszystkim bulimia wymaga dietoterapii, psychoterapii (najczęściej bahawioralno-poznawczej) i farmakoterapii. Najlepiej skorzystać z usług specjalistów, którzy współpracują ze sobą. Hospitalizację osób z bulimią nie są częste, chyba, że u pacjenta/pacjentki widzi się zagrożenie życia, współistniejące zaburzenia psychiczne, zaburzenia w leczeniu ambulatoryjnym przy jednoczesnym braku współpracy, motywacji czy przebywaniu w dysfunkcyjnej rodzinie.

Bulimia- co pomaga?

  • Samooobserwacja posiłków, masy ciała, epizodów objadania się i zachowań kompensacyjnych, poszukiwanie  zdarzeń, myśli i uczuć, które wyzwalają napady. Dąży się do prawidłowego wzorca odżywiania się, modyfikacji przekonań dotyczących jedzenia, wagi i kształtów jedzenia.
  • Fluoksetyna- lek przeciwdepresyjny z grupy SSRI. Skuteczne okazało się też włączenie topiramatu oraz innych leków przeciwdepresyjnych i stabilizujących nastrój.
bulimia

Postępowanie dietetyczne:

1.   Dokładny wywiad żywieniowy i ocenienie stanu zdrowia. Praca nad zachowaniami żywieniowymi i czynnikami wyzwalającymi objadanie się.

2.   Planowanie wartości energetycznej- zaczęcie od niskiej wartości energetycznej dopasowanej do aktualnej masy ciała. Stopniowo zwiększa się wartość energetyczną diety. Przy nadwadze zaleca się przyjąć należną masę ciała (cel nadrzędny: zmiana nawyków żywieniowych i wyrównanie niedoborów, cel podrzędny: redukcja masy ciała).

3.   Planowanie wartości odżywczej diety oparte na najnowszych zaleceniach Instytutu Żywności i Żywienia. Ważne jest zwrócenie uwagi na odpowiednią ilość elektrolitów w diecie oraz zwiększenie ilości błonnika pokarmowego.

4.   Podaż płynów utrzymuje się na poziomie 30-35 ml/kg m.c.

5.   Program żywieniowy: 4-5 posiłków w 3-4 godzinnych ostępach. Ważne jest zadbanie o odpowiednią gęstość odżywczą oraz podaż płynów 30 min przed posiłkiem.

6.   Kontrakt. Warto ustalić w pacjentem i jego najbliższymi pewne spersonalizowane reguły np. spożywanie posiłku bez udziału elektroniki oraz w obecności drugiej osoby w czasie i minimum godzinę po posiłku, żeby nie doszło do zachować kompensacyjnych.

7.   Prowadzenie dzienniczka żywieniowego (nie zaleca się go w przypadku osób z anoreksją, ortoreksją czy progesterią!). Notujemy:

  • Godzinę spożycia posiłku,
  • Rodzaj posiłku i użyte składniki,
  • Porcja (miary domowe/ gramatura),
  • Miejsce spożycia posiłku,
  • Subiektywne emocje towarzyszące podczas spożycia posiłku, a także przed i po,
  • Obecność osoby towarzyszącej,
  • Wystąpienie epizodu objadania się,
  • Wystąpienie zachować kompensacyjnych.

Podsumowując. Bulimia należy do zaburzeń odżywiania, które wymagają dietoterapii i psychoterapii. Jeżeli borykasz się z nią i potrzebujesz pomocy skontaktuj się z Ogólnopolskim Centrum Zaburzeń Odżywiania.

Sprawdź również nasze inne poty na blogu